جامعهء بهائی آلمان پس از جنگ جهانی دوم
۲۸ بهمن ۱۳۸۵

منبع مقاله: پیام بهائی شمارهء ۳۱٤

"مستقبل روحانی آلمان خیلی روشن است"  -- حضرت عبدالبهاء (از خاطرات حبیب)

آلمان نازی سرانجام در آوریل 1945 توسط قوای متّفقین شکست خورد. در بخش بهداری ارتش امریکا یک بهائی آمریکائی بنام جان ایکن‌آور (John Eichenauer) خدمت می‌کرد. وی ابتدا با بهائیان اسلینگن و سپس با برخی از احبّای اشتوتگارت تماس حاصل نمود. روز 23 ماه مه که روز بعثت حضرت ربّ اعلی و به همین مناسبت جشنی در منزل یکی از احبّا بنام آنا کُستلین (Anna Köstlin) در اسلینگن برپا شده بود، آمریکائی مزبور همراه حدود بیست نفر از احبّا شرکت نمودند. روز نهم ژوئیه حدود 30 نفر از احبّا در منزل آقای پاول گُلمر (Gollmer) به مناسبت روز شهادت حضرت ربّ اعلی اجتماع نمودند. در آن روز احبّای مجتمع در آن مجلس به خاطر پایان جنگ و آزادی مجدّدی که نصیبشان شده بود بی نهایت مسرور و شادمان و شکرگزار بودند.غیر ممکن است بتوان احساساتی را که در آن حین به احبّا دست داده بود در کلمات یا جملاتی بازگو کرد زیرا آنان سرانجام پس از هشت سال جدائی و بی خبری از همکیشان خود در سایر نقاط جهان می‌توانستند برای اوّلین بار آزادانه گرد هم آیند و بدون اینکه واهمه ای از جاسوسی یا خبرچینی داشته باشند راجع به تاریخ و تعالیم امر مبارک و نظم بدیع آن به گفتگو بنشینند. این است که فرد فرد احبّا بر آن شدند تا در نهایت سرور و حبور و با تمامی قوا به تبلیغ و انتشار امر مبارک بپردازند.

جان ایکن‌آور همراه با جامعهء بهائی موجود اقدام به کسب اجازه برای تجمّع احبّا و تأسیس مجدّد تشکیلات و تجدید فعالیتهای امری بعد از جنگ نمودند. در این اقدامات علاوه بر جان ایکن‌آور دو نفر آمریکائی دیگر در ارتش امریکا به نام Bruce Davison  و Henr Jarvis سهیم و شریک بودند. ابتدا در اوت 1945 تجمّع احبّا و تشکیل جلسات که در سال 1937 ممنوع شده بود در منطقهء اشتوتگارت آزاد اعلام گردید. در نامهء مورّخ 14 اوت 1945 که از طرف مقامات ارتش آمریکا صادر گردید به جامعهء بهائی اشتوتگارت رسماً اجازه فعالیت داده شد. سپس به موجب ابلاغیهء مورّخ 30 اکتبر 1945 صادره از ستاد حکومت ارتش ایالات متّحدهء آمریکا در ایالت Würtemberg/Baden دیانت بهائی به عنوان دیانتی رسمی شناخته شد و به احبّا و تشکیلات امر اجازه داده شد تا آزادانه فعالیت نمایند.

هنوز مدّت کوتاهی از پایان جنگ نگذشته بود که فعالیتهای امری در سایر نقاط آلمان نیز آغاز گردید. فعالیت مجدد جوامع امری تنها به شهرهای قسمت غربی آلمان که تحت حمایت و حکومت دول غربی بودند محدود نمی‌شد بلکه در شهرهائی نظیر Berlin، Rostock-Warnemünde  و Schwerin که در قسمت شرقی و تحت حمایت و حکومت اتّحاد جماهیر شوروی قرار داشتند نیز احبّا به تجدید فعالیهای امری پرداختند و به تشکیل جلسات و محافل تبلیغی اقدام نمودند. در محافل تبلیغی غالباً عدّهء زیادی متحرّی حقیقت برای اطّلاع از تعالیم امر مبارک شرکت می‌نمودند.

بالاخره در تاریخ ششم و هفتم ماه آوریل 1946 اوّلین کانونشن ملّی پس از پایان دوران ممنوعیت و به انتها رسیدن جنگ جهانی دوم برای انتخاب محفل روحانی ملّی بهائیان آلمان و اطریش در شهر اشتوتگارت تشکیل گردید. در اجلاس کانونشن علاوه بر نمایندگان منتخب، حدود 140 نفر از احبّا از منطقهء اشغالی ارتش آمریکا در آلمان شرکت نمودند. جناب دکتر مولشلگل از اشتوتگارت مرقومهء محفل روحانی ملّی بهائیان ایران را قرائت فرمودند و حاضرین در جلسه از استماع پیام جامعهء امر در ایران که حاکی از سرور قلبی احبّای مهد امراللّه و تقدیم تبریکات ایشان به مناسبت تجدید فعالیت تشکیلات امر در آلمان بود بسیار مسرور و مشعوف شدند. جناب دکتر گروسمان در سخنرانی خود فوریت و ضرورت همکاری و همآهنگی بین احبّا را در فعالیت های امری تأکید فرمودند وبیان داشتند که افراد احبّا باید خود را با وضع جدید تطبیق دهند و توجّه داشته باشند که بسیارند افراد مردّدی که اینک به متحرّیان واقعی تبدیل شده، در جستجوی مائدهء روحانی بوده و مشتاق و مستعد استماع تعالیم امر مبارک گردیده اند. این وضع باید افراد احبّا را ملزم سازد که از هیچ گونه کوششی فروگذاری ننمایند تا روح امر قلوب را تسخیر کند. به این ترتیب اوّلین محفل روحانی ملّی بهائیان آلمان و اطریش پس از پایان جنگ جهانی دوم مجدّداً تشکیل شد و از ماه مه 1946 رسماً آغاز به کار نمود.

حضرت ولی محبوب امراللّه در پاسخ تلگراف احبّای فرانکفورت که پس از جنگ برای اوّلین بار مجدّداً گرد هم آمده و به تشکیل احتفال اقدام نموده و بشارت وجود 13 مرکز امری را به هیکل مبارک داده بودند، در تاریخ 15 اکتبر 1945 ضمن تلگرافی محبت و تحسین و تقدیر خود را از ثبوت و استقامت آنان ابراز فرمودند. مؤسّسه مطبوعات امری آلمان که قبلاً در سال 1909 تحت عنوان Selbstverlag der Bahá’í-Vereinigung در اشتوتگارت تأسیس شده بود و در 22 فوریهء 1919 با کمک تعدادی از احبّا و با سرمایه ای معادل 25000 مارک تحت عنوان Verlag des Deutschen Bahá’í-Bundes  مجدّداً تشکیل گردیده بود اینک تحت عنوان Bahá’í-Verlag GmbH فعالیت خود را از سر گرفت و برای اوّلین بار در ماه مارس 1950 در نمایشگاه بین‌المللی کتاب که همه ساله در شهر فرانکفورت تشکیل می‌شود شرکت نمود و تعدادی کتب امری را به نمایش گذارد. هم اکنون نیز مؤسّسهء مطبوعات امری آلمان این کار را ادامه می‌دهد.

یکی از اهداف نقشهء دهسالهء جهاد کبیر اکبر بنای امّ المعابد اروپا در کشور آلمان بود و حضرت ولی عزیز امراللّه در سال 1953 ایجاد چنین بنایی را به عنوان امّ المعابد اروپا، که از هر جهت در مرکز کشور آلمان و قارهء اروپا قرار داشته باشد به محفل روحانی ملّی بهائیان آلمان ابلاغ فرمودند.   در سال 1956 طرحی که آقای تویتو روشول ارائه داده بود مورد تصویب قرار گرفت و در سال 1957 زمین مناسبی در منطقه ای زیبا و فرح انگیز در یکی از نقاط با صفای شهر هوفهایم خریداری و به تدریج قراردادهای لازم با مقاطعه کاران منعقد گردید. سنگ زاویهء بنای مشرق الاذکار در تاریخ 20 نوامبر 1960 به دست ایادی امراللّه امیلیا کالینز و با حضور ایادیان امراللّه جنابان حسن بالیوزی، دکتر یوگو جیاگری، ذکراللّه خادم، علی اکبر فروتن، هرمان گروسمان و دکتر آدلبرت مولشلگل گذاشته شد. امّ المعابد اروپا در تاریخ 4 جولای 1964 با حضور امةالبهاء روحیه خانم به عنوان نمایندهء بیت العدل اعظم الهی رسماً افتتاح گردید. حضرت خانم در سخنان خود از جمله بیان داشتند که: «این بنا نمادی است از سه تعلیم اساسی دیانت حضرت بهاءاللّه که عبارتند از: وحدت خدای یگانه، وحدت مظاهر ظهور و وحدت عالم انسانی. درهای مشرق اذکار به روی عموم به هر نوع دین، نژاد، ملّیت یا طبقهء اجتماعی خاصی که متعلّق باشند باز است. در آن نه تنها از آثار دیانت بهائی بلکه از کتب و آثار مقدّسهء همهء ادیان الهی تلاوت می‌شود.» امّ المعابد اروپا از آن سال همه ساله هزاران نفر اعم از بهائی و غیر بهائی را به خود جلب نموده و می‌نماید.

از جمله افتخاراتی که نصیب جامعهء امر در کشور آلمان گردیده، انتصاب دو نفر نفس عزیز و محترم و خادم امر حضرت بهاءاللّه جنابان دکتر هرمان گروسمان و دکتر آدلبرت مولشلگل به سمت ایادی امراللّه بوده است. جناب دکترگروسمان در سال 1951 جزء گروه اوّل و جناب دکتر مولشلگل در سال 1952 جزء گروه دوم از طرف حضرت ولی امراللّه به این سمت منصوب و مفتخر گردیدند. هر دو ایادیان عزیز امراللّه تمام عمر خود را صرف خدمت به امر مقدّس حضرت بهاءاللّه نموده، جناب دکتر گروسمان در ماه ژوئیهء 1968 در شهر نکارگموند و جناب دکتر مولشلگل در ماه اوت 1980 در شهر آتن به ملکوت ابهی صعود فرمودند.

در سال 1958 در نیمه راه اتمام نقشه جهاد کبیر اکبر یکی از پنج کنفرانس بین القارات بنا به ارادهء حضرت ولی امراللّه در شهر فرانکفورت تشکیل شد. در این کنفرانس باشکوه در حدود 2300 نفر از احبّا از 57 کشور جهان شرکت نمودند. ایادی امراللّه خانم املیا کالینز به عنوان نمایندهء حضرت ولی امراللّه و حضرات ایادی امراللّه جنابان ایناک اولنگا، حسن بالیوزی، موسی بنانی، دکتر یوگو جیاگری، ذکراللّه خادم، جلال خاضع، جان ربارتز، جان فرابی، دکتر هرمان گروسمان و دکتر آدلبرت مولشلگل در کنفرانس حضور داشته با بیانات خود به مشاورات آن رونق خاصی بخشیدند و احبّا را به تبلیغ امراللّه و خدمت و مهاجرت در جهت اجرای اهداف نقشه ده ساله تشویق و ترغیب فرمودند.

جامعهء بهائی آلمان در سال 1967 بار دیگر مهماندار کنفرانس بین المللی دیگری بود که می‌بایست بنا به دستور بیت العدل اعظم به مناسبت یکصدمین سالگرد نزول و ارسال الواح ملوک و سلاطین در کشورهای آلمان، آمریکا، پاناما، هندوستان، اوگاندا و استرالیا تشکیل شود. در این کنفرانس جناب پول هنی به عنوان نمایندهء بیت‌العدل اعظم و ایادیان امراللّه جنابان جان فرابی، دکتر هرمان گروسمان ودکتر آدلبرت مولشلگل شرکت نموده، بر رونق و روحانیت کنفرانس افزودند. از جمله ابتکارات این کنفرانس که در آن قریب 1700 نفر از احبّا از کشورهای مختلف جهان شرکت نموده بودند، مکالمهء تلفنی همزمان بین هر شش کنفرانس بود که در یکی از جلسات آن صورت گرفت.

 در سال 1972 به مناسبت پایان نقشه جهاد روحانی دوسالهء جوانان اروپا کنفرانسی با حضور ایادیان امراللّه جنابان ابوالقاسم فیضی، اینوک النگا و دکتر آدلبرت مولشلگل در شهر پلون Plön در شمال آلمان تشکیل شد. در آوریل سال 1988 به مناسبت هفتاد و پنجمین سالگرد سفر حضرت عبدالبهاء به آلمان کنفرانس باشکوهی در شهر اشتوتگارت تشکیل گردید. امةالبهاء روحیه خانم در این کنفرانس شرکت فرمودند و ضمن بیانات خود صفات برجستهء حضرت عبدالبهاء را برشمردند و تأکید نمودند که حضرتش تمام دقایق حیات مبارک را صرف خدمت و تبلیغ امر پدر بزرگوارشان فرمودند. ایشان اضافه کردند که چون دوازده تعلیم مبارک هم اکنون در بسیاری از قوانین کشورها منظور گردیده اند، لهذا باید ما بهائیان به ابزارهای دیگری برای تبلیغ امر مبارک متوسّل شویم. حضرت امةالبهاء برخی از این ابزارها را نام بردند و فرمودند که مثلاً در زندگی زناشونی سرمشقی برای دیگران باشیم، خودمان، جامعه و تشکیلاتمان نمونه باشند و خلاصه با هویت بهائی، با عمل به احکام و با چهره ای شاد و خرّم توجّه دیگران را به امر مبارک جلب نمائیم و نیز روی تعالیم اجتماعی و روحانی امر مبارک تأکید کنیم.

در سال 1992 به مناسبت یکصدمین سال صعود حضرت بهاءاللّه، کنفرانس باشکوهی در کلیسای پاول Paulskirche در شهر فرانکفورت برگزار گردید. چند تن از مقامات دولتی مثل آقای دکتر Helmut Kohl، صدر اعظم و آقای Willy Brand رئیس حزب سوسیال دموکرات آلمان، همچنین تعدادی شخصیت های علمی و مذهبی مثل آقای پروفسور دکتر Carl Friedrich von Weizsäcker فیلسوف و فیزیکدان مشهور پیام های گرمی به کنفرانس فرستادند. در پیام آقای Helmut Kohl از جمله چنین آمده است: «...بهائیان آلمان همیشه گفتگو با پیروان سایر ادیان را از وظایف مهم خود شمرده اند که به نظر من از اهمّیت ویژه ای برخوردار است.» آقای پروفسور Weizsäcker گفت که او نهایت احترام برای حضرت بهاءاللّه، مؤسّس آئین بهائی قائل است و معتقد می‌باشد که پیام آن حضرت به پیروان ادیان مختلفه عین حقیقت است. وی در پایان گفت «امیدوارم مردم جهان به آنچه که شما بهائیان برای گفتن دارید گوش فرا دهند.»

از دههء هشتاد به بعد وقایع ایران موجب اشتهار امر مبارک در بین اهالی و رسانه های گروهی، رادیو و تلویزیون گردید. این شهرت را باید بطور کلّی مدیون فداکاری های احبّای مهد امراللّه و تحمّل تضییقات و جانفشانی و بالاخره شهادت ارواح مجرّده در کشور ایران دانست. طی بیش از دو دههء گذشته مقالات متعدّدی در صدها روزنامه و مجلّه در معرّفی آئین بهائی و مظلومیت یاران ایران چاپ شده و در تمامی این مقالات از حقوق حقّهء بهائیان ایران دفاع گردیده است. قطعنامه های مصوّبه در مجلس ملّی آلمان Bundestag و پارلمان اروپا همه و همه حاکی از دفاع از حقوق یاران امر حضرت رحمن در کشور ایران است. مقامات دولتی آلمان به اهداف و تعالیم دیانت حضرت بهاءاللّه واقف بوده و تشکیلات آئین بهائی از هر جهت مورد اطمینان و احترام ایشان می‌باشد. هیأتی متشکّل از چند نفر اعضاء محفل روحانی ملّی آلمان یکبار در سال 1985 و بار دیگر در سال 1998 از طرف رئیس جمهور وقت آلمان به حضور پذیرفته شدند. در هر دو ملاقات نمایندگان محفل مختصری از تاریخ و تعالیم امر مبارک را به استحضار رئیس جمهور رساندند.

پس از برافتادن دیوار برلن و باز شدن درهای ایالات شرقی، مرحلهء جدیدی در تاریخ تحوّل دیانت حضرت بهاءاللّه در کشور آلمان آغاز گردید. صدها نفر مسافر و مهاجر به سوی مراکز جمعیت در قسمت های شرقی آلمان سرازیر شدند و با در دست داشتن جزواتی که محفل روحانی ملّی به سرعت و به تعداد بسیار زیاد دستور چاپ آنها را داده بود، خصوصاً جزوهء خلاصه شدهء «وعدهء صلح جهانی» اهالی را از پیام صلح و سلام مؤسّس آئین بهائی آگاه ساختند. برخی فوراً اقدام به تأسیس مراکزی در نقاط جدید نمودند و با سفرهای تبلیغی و استقرار در برخی از شهرها به تدریج مقدّمات تأسیس محافل روحانی را در آن ایالات فراهم نمودند. نتیجه آن شد که اینک جمعاً در 9 شهر از شهرهای قسمت شرقی آلمان محفل روحانی تأسیس گشته است.

بهائیان آلماناز امتیاز یکتایی برخوردارند و آن وجود دانشمند بزرگ آلمانی زبان جامعهء بهائی دکتر اودو شفر می‌باشد. دکتر شفر از قریب پنجاه سال پیش که به امر الهی ایمان آورد تا امروز بدون وقفه به تحقیق و نگارش در مسائل مهم بهائی اشتغال دارد و ده‌ها مجلد آثار گرانقدر و جاویدان از خود به یادگار گذارده که به زبان‌های دیگر نیز ترجمه شده است. از جمله هنگامی که چند دهه پیش یکی از ناقضین عهد و پیمان کتابهایی علیه امر منتشر ساخت دکتر شفر با همکاری دو تن دیگر از احباء کتابی پر حجم و مستند با عنوان "راست نمودن کژی" منتشر نمود و پاسخ ایرادات او را با منطقی محکم یک به یک ارائه داد. این کتاب بی نظیر ابرهای شک و تردیدی که بین برخی از غیر بهائیان به وجود آمده بود زدود و چهرهء درخشان امر را بار دیگر نمایان ساخت.

از دیگر اقدامات مفید و ثمربخش سالهای اخیر تأسیس انستیتوی تامباخ Tambach است که بنام ایادی امراللّه جناب هرمان گروسمان تسمیه گردیده است. این مؤسّسه که به همّت یک خانوادهء خدوم بهائی تأسیس گردیده محلّ برگزاری بسیاری از اجتماعات بهائی، مدارس تابستانه، دوره های روحی و کنفرانس های مختلف ازجمله مجامع ادب و هنر و دوره های عرفان است که مورد استقبال احبّا قرار گرفته است. در سالهای اخیر همه ساله جشن تابستانهء جامعهء بهائی آلمان در چمنزارهای حول و حوش ساختمان مشرق الاذکار برگزار می‌شود. در این جشن که از کشورهای همسایه نیز شرکت می‌کنند برنامهء مفصّلی خصوصاً با شرکت جوانان و اطفال همراه با اجرای موسیقی، نمایش و رقص به مورد اجرا در می‌آید. جشن تابستانه مزبور اینک در ردیف یک تأسیس ملی در برنامهء تشکیلات امر در کشور آلمان قرار گرفته است.

 خانم دکترسوزان شآوپ Dr. Susanne Schaup استاد زبان آلمانی در لندن و مونیخ که از ده سال پیش با بهائیان و تشکیلات آنان آشنا گردیده و مقالاتی راجع به آشنائی اش با جامعهء بهائی به رشتهء تحریر در آورده است در مقاله ای که به مناسبت برگزاری جشن های یکصدمین سالگرد استقرار آئین بهائی در آلمان تحت عنوان «ملح ارض» مرقوم داشته: «تخم پاکی که یکصد سال پیش در این سرزمین کاشته شد اینک سر از خاک بیرون آورده، امّا هنوز تخم های بارآور دیگری نیز در خاک نهفته است. آرزو می‌کنم که این تخم ها نه تنها در آلمان بلکه در تمامی نقاط جهان سر از خاک برون آرند و بارور گردند. بهائیان ایران که متحمّل تضییقات و مشقّات فراوان گشته اند و مجبور به ترک وطن گردیده اند این تضییقات و این رانده شدن از وطن، ایشان را مبّدل به برکتی برای جهان ما ساخته است، جهانی که از پار گی و از هم گسیختگی رنج می‌برد و از صمیم قلب مشتاق وحدت، صلح و سلام است. صلح عمومی‌ نیاز به کوشش، تمرین و ممارست دائم دارد و همچنین ایقان به این اصل که انسان قادر است پا به دوران بلوغ گذارد. من وقتی به چهرهء کسانی که تصویرشان در کتابچهء جامعهء جهانی بهائی به چاپ رسیده نگاه می‌کنم، برایم روشن می‌شود که چه عاملی این چهره ها را تا این اندازه جذّاب ساخته است: این چهره ها بطور وضوح بازتابی هستند از آگاهی کامل از مقام و منزلت انسان و اعتقاد به وحدت و یگانگی جامعهء انسانی که خداوند از روی مهر و محبّت خود آن را خلق نموده است. بهترین آرزوی من این است که خمیر عالم انسانی از مایهء دیانت بهائی بهره‌مند سازد و اثمار نیکو به بار آورد.

تا قبل از جنگ شهر اشتوتگارت مرکز اداری امر در کشور آلمان محسوب می‌شد. پس از پایان جنگ فعالیت های جامعهء رو به تزاید گذارد و نیاز به مرکزی جدید موجب گردید که در نقطهء مرغوبی از شهر فرانکفورت عمارتی که شدیداً در اثر بمباران هوائی آسیب دیده بود خریداری گردد. این عمارت با کمک تعدادی از احبّا بویژه جوانان تعمیر شد و به عنوان حظیرةالقدس ملّی مورد استفاده قرار گرفت. کانونشن ملّی در رضوان 1950 برای اوّلین بار وقتی که در آلمان فقط 15 محفل روحانی محلی وجود داشت در همین ساختمان برگزار گردید. در سال 1974مرکز اداری امر مبارک در آلمان به ساختمانی مدرن در جوار امّ المعابد اروپا در شهر هوفهایم انتقال یافت.