سرنوشتِ «گفتگو بین ادیان» چه خواهد بود؟

۲۸ بهمن ۱۳۸۵

 از هنگامی که یونسکو اندیشهء گفتگو بین تمدّن‏ها را مطرح کرد و پارلمان دوّم ادیان و عالِم بزرگ علوم الهی هانس کونگ H.‎ Küng ضرورت صلح میان ادیان را برای تحقّق صلح بین‏المللی عنوان نمود، چشم‏ها به سوی دو دیانت بزرگ عالم یعنی آئین کاتولیک و اسلام معطوف شد که آیا در راه نزدیکی بیشتر و درک و تقدیر ریشه‏های مشترک آنها چه اقداماتی معمول خواهد گشت. الآن چهل سال از بیانیهء واتیکان دو که در روزگار پاپ کاتولیک ژان بیست و سوّم در جهت احترام به ادیان غیر مسیحی تهیه و تنظیم شد می‏گذرد و بسیاری از مسیحیان روشنفکر انتظار دارند که پاپ جدید به دنبال ژان پل دوّم قدم‏های تازه‏ای در راه تقریب بین ادیان مسیحی و غیر مسیحی و نیز نزدیکی بین مذاهب مسیحی بردارد امّا هنوز این انتظار تحقّق عملی نیافته است.

طرحِ عبدالبهاء برایِ ایرانی آزاد و آباد

رسالۀ مَدنیّه، پُرطنین ترین مکتوبی که در پِگاهِ جنبش‌هایِ روشنفکریِ ایران بر طبایعِ آزادی خواهِ کشورمان اثر گذارد.

 این سند یکصد و سی سال پیش (۱۸۷۵م) در شهرِ عکّا از بلادِ فلسطین٬ جزوِ مستملکاتِ آن روزیِ امپراطوریِ عثمانی۱ از قلمِ عبدالبهاء٬ زندانی و تبعیدیِ دولتینِ ایران و عثمانی صادر و چند سال بعد به صورتِ جُزوه ای مدوّن در هزاران نسخۀ چاپی از هندوستان به ایران رسید۲. عبدالبهاء که به سائقۀ روح بی نیاز و اندیشۀ کارسازش از این اقدام، آرمانی جز آبادی و آزادیِ ایران و خیر و صلاحِ مردمش نداشت از ذکرِ نامِ خود در این رساله خودداری کرد. همین بی نام و نشان بودن به بهائیانِ ایران اجازه داد تا با آسودگیِ خاطرِ بیشتری آن را وسیعاً بینِ عامّۀ مردم، از درباریان گرفته تا رجال دولت و آحادِ ملّت پخش کنند، چنان که در اندک مدّت به اشتهار رسید و آوازۀ پیامِ مترقّیانۀ آن بر سرِ زبان ها افتاد. از جمله گروه هائی از شیفتگانِ آزادی و روشنفکران و دانش آموختگانِ زمان، مطلوبِ خود را در آن جستجو کردند. همین سرایت ها کافی بود تا واپسگرایانِ مذهبی و خودکامگانِ هم پیمانِ آنان را به تکاپو اندازد.