شرح

سال ششم شمارۀ اوّل، پاییز٢٠٠٣

مطالعه و بررسى رساله مدنيه حضرت عبدالبهاء

خلاصه متن                                          

 گرچه "رساله مدنيه" در قرن نوزدهم در باره مسئله تجدد در ايران نوشته شده است ولی بينش نوينى در باره توسعه اجتماعى و اقتصادى بر اساس ديدگاه يک نظم جديد جهانى ارائه ميدهد. درطى اين مقاله، "رساله مدنيه" حضرت عبدالبهاء را هم از نظر وضع اجتماعى و سياسى ايران و هم با توجه به پيام کلی آئين بهائى مورد مطالعه قرار ميدهيم. ضمن اين نوشتار، ترتيب و ساختار متن رساله توضيح داده شده و مباحث در چهار سطح مختلف مشخص گرديده است. مبحث اول به مسئله سنت گرائى موروثى و بوروکراسى عقل گرا مى پردازد. مبحث دوم در جهت مجادله بين سنت گرائى مذهبى و خرد گرائى ضد خدا ميباشد. مبحث سوم به بررسى تعريف توسعه اجتماعى و اقتصادى از ديدگاه تاريخ گرايان و برون گرايان اختصاص دارد و بالاخره مبحث چهارم در باره مسئله مليت گرائى و جهان گرائى ميباشد. مقاله با گفتار مختصرى در باره مفهوم تجدد از ديدگاه حضرت عبدالبهاء پايان مى پذيرد.

 فهرست مطالب

 ١- زمينه و هدف رساله مدنيه

 الف : رساله مدنيه در ارتباط با ظهور حضرت بهاءالله

 ب : رساله مدنيه در ارتباط با ايران قرن نوزدهم

٢- ترتيب متن و سطوح مباحث در رساله مدنيه

٣- سياست هاى اصلاح طلب : از حاکميت موروثى تا حاکميت قانونى

٤- مذهب و تجدد : بازگشت به گذشته يا رد مذهب ؟

٥- بسوى يک تئورى توسعه : مکتب رمانتيک يا روشنگرائى ؟

 الف : انتقاد از تئورى تاريخ گرائى

 ب : انتقاد از مکتب روشنگرائى و تئورى برون گرائى آن

ترس، یک تحلیل روانشناسی و فلسفی

ترس، یک تحلیل روانشناسی و فلسفی در دیدگاه فلسفه بهائی یا (در دیدگاه معارف بهائی)

"از هنگامی که با آغاز سده بیست و یکم میلادی تعصّب و کینه و نفرت به صورت تروریسم و سوء قصد علی العمیا بر جان و مال انبوه مردم، چهره ناخوش آیند خود را نمودار ساخت بخشی از دنیا خصوصاً دنیای غرب گرفتار ترس و هراسی شد که به کلّی بی سابقه بود لذا پژوهشنامه از آقای دکتر هوشنگ خضرائی تقاضا کرد که با تحقیقات وسیع علمی خود در روان شناسی و روان پزشکی، پدیده ترس را از دیدگاه بهائی مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند اینک مقاله ایشان در این زمینه با سپاسگزاری نشر میشود."                                                                        

پیش گفتار

سنجش تمدّن غرب از سه منظر مختلف(قسمت اول)

در آغاز قرن بیست و یکم میلادی و پس از وقایعی که در ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ در آمریکا روی داد و حکایت از معارضه بنیادگرای اسلامیّون با مغرب زمین و تمدّن غرب می کرد یکی از مهمترین مباحثی که در برابر ذهن متفکّران جهان مطرح است همان مسأله تمدّن باختری و ارزشهای آن است. گر چه این بحث بس پیچیده است و ابعاد بسیار متعدّدی دارد که لازمه اش نگارش کتابی در تحلیل و تشریح همه آنها است امّا نگارنده این سطور کوشش می کند که در سه مقاله نظرگاه غربیان، موضع فکری اندیشمندان شرق و دیدگاه بهائی را درباره تمدّن غرب مطرح کند ولی نتیجه گیری نهائی را به خود خوانندگان عزیز واگذارد.

نخستین پرسشی که به خاطر می رسد این است که اولویّت موضوع تمدّن یا فرهنگ در قرن جدید از چه بابت است؟

در پاسخ این سؤال چهار نکته قابل یادآوری است: اوّل اینکه بقول برخی از متفکّران چون پرفسور ساموئل هانتینگتون Huntington موضوع اولوی که  در جامعهء بین المللی امروزی مطرح است دیگر مسأله رقابت یا همکاری اقتصادی نیست بلکه مواجهه و تصادم بین فرهنگها یا تمدّن ها و در مرتبهء نخست فرهنگ اسلامی و تمدّن غربی یعنی تمدّن اروپا و امریکای شمالی و استرالیاست.

نهضت مشروطیت و دیانت بهایی

نهضت مشروطیت و دیانت بهایی:  نگرشی نوین به گفتمان جامعه بهایی در عصر مشروطیت ۲

مقدّمه

سالهای آغازین قرن بیستم میلادی شاهد سقوط طالع بخت و اقبال بسیاری از حکومتهای خودکامه سلطنتی بود. می توان از نیکلای دوّم تزار روسیه، سلطان عبدالحمید عثمانی و محمّد علی شاه قاجار به عنوان نمونه هایی از پادشاهان خودکامه ای نام برد که حکومتهای بلامنازعشان در آن سالها سقوط نمود. امپراتوری عثمانی جای خود را به جمهوری ترکیه داد و فرمانرویایی مطلق و خود کامه تزار روسیه با ایجاد مجلس دوما در سال ۱۹۰۵ محدود گشت و متعاقب آن با انقلاب بلشویکها بسال ۱۹۱۷ منقرض شد. در ایران که از هر دو کشور فوق عقب مانده تر بود جنبش مشروطه منجر به فرمان مشروطیت از جانب مظفرالدّین شاه در سال ۱۹۰۶ و تصویب اوّلین قانون اساسی و تشکیل مجلس شورا در ایران گردید. محمّد علی شاه که چندی بعد از صدور فرمان مشروطیت بر تخت سلطنت نشست تلاش نمود تا استبداد را مجدّداً بر قرار سازد. اقدامات وی در کوتاه مدّت موجب انحلال مجلس شوری و برقراری موقّت استبداد صغیر گشت و نهایتاً موجب خلع وی از سلطنت و تبعید او از ایران گشت.